Velayeti Kim Alabilir?

Velayeti kim alabilir sorusuna Av. Ömer KARTAL şöyle cevap vermektedir.                    

(Av. Ömer KARTAL’IN web sitesinden alıntıdır.)

Velayeti Kim Alabilir?

Velayet eşlerin çocuklarını yetiştirme, büyütme hakkı olarak aynı zamanda sorumluluk yükleyen bir haktır. Bu sorumluluklar çocuğun iyi bir eğitim alması, sağlığının ihmal edilmemesi, çocuğun bakımı, ahlaki terbiyesi gibi konularda çocuğu eğitmek ve yetiştirmekle sorumludurlar. Anne ve baba bir aradayken çocuklarının velayeti ortak durumdadır. İkisi de velayet sahibidir. Fakat eşler boşandığı takdirde velayet için üç durum ortaya çıkar. Birinci durum velayetin anneye verilmesidir. Anneler çocukların şefkati için ve özellikle bebek yaşta sayılabilecek çocuklar için hem besin hem ilgi yönünden olmazsa olmaz bir etkeni olduğu için 6 yaşına kadar olan çocukların velayeti genelde anneye verilir. İkinci durum velayet ise babaya verilen velayettir. Babaya verilen velayette genelde çocuk yaşça büyüktür ve eğitim çağındadır ya da anne boşanma sebebi olarak ağır kusurludur. Bazı durumlarda da ilk başta anneye verilen velayetin annenin yanlış davranışları ve çocuğa kötü davranmasından dolayı velayetin anneden alınıp babaya verildiği görülmektedir.

Velayet anne ve baba harici başkalarına verilemez. Velayeti sadece ve sadece anne ve baba alabilir. Anne ve babanın velayet alamadığı durumlar da olabilir. Anne ve babadan her ikisi de velayet alamaz ise çocuk açısından iki durum açığa çıkar. Birinci durumda velayet alacak kimse olmadığı için devlet bir avukatı vasi olarak atar. Vasi atanan avukat anne ve babanın birinci dereceden yakınlarından çocuklara bakabilecek durumda olanlara vasilik teklif eder. Vasi atanan kişiye verilen isim, bahsettiğimiz bu durum ise vesayet durumudur.  Vasi olarak atanan kişi çocuk hakkında söz ve sorumluluk sahibi olur. Çocuğun geleceği için ve çocuğun faydası için hukuku işlemlerde onu temsil etmekle görevledir. Vasi vesayet altında olan kişinin maddi menfaatlerini de korumakla yükümlüdür. Örnek vermek gerekirse; vasi olan kişi çocuk adına bir banka hesabı açarak yatırım işlemi yapabilir fakat o banda hesabından para çekimi yapamaz. Vasi sadece maddi menfaati arttırıcı işlemler yapabilir. Ve hukuksal olaylarda vesayet altında olan kişiyi temsil edebilir. Velayetten daha kısıtlı yetkisi vardır.  Vesayetin velayet hakkından farkı vasinin çocuğun anne babası olmamasıdır diyebiliriz.

Kanun olarak velayet altında olmayan her on sekiz yaşından küçük bireye vasi atamak zorunludur. Vasinin de atanılamadığı durumlarda ise çocuk,  çocuk esirgeme kurumuna teslim edilir. Çocuk, çocuk esirgeme kurumunda iken vasiliğini devletin atadığı bir avukat yapar.